Harry & Ophelia overwinteren in Nederland

Als u in of om Utrecht woont en uw ogen niet in uw zak heeft, dan zou u ze kunnen kennen, Harry en Ophelia. Ze wonen nog steeds op hetzelfde nest, vlak bij het Weiland met de Eerste Lammetjes.

Dit stripje verscheen al eerder op Loket Diversen, maar we vinden het zonde om het bij die ene keer te laten.

Hints & Tips inzake antivirus-software

Antivirus-software is een noodzakelijk kwaad. Dat je er niet buiten kunt is op zichzelf al hinderlijk genoeg, dus verder dient het zich fatsoenlijk te gedragen. Fabrikanten lijken dat niet te snappen. Had Norton het jaren geleden al voorgoed verbruid, ons huidige pakket (McAfee) werd een dreinende lastpost, tijdverspilling. Dus we vroegen onze Twittervriendjes en -vriendinnetjes om tips.

Een overzichtje van de antwoorden ziet u in de tabel, met dank aan @kopstukken, @projectbooster, @zwervendprofiel, @s_scheffer en @petra_utrecht. We hebben deze pakketten niet allemaal getest, wel nader bekeken. Maar belangrijker: we zijn eens goed gaan kijken wat werkelijk nodig is en wat we ongemerkt al in huis hebben aan beveiliging. Nuttige weetjes leest u onder de tabel.

naam	anti- virus	anti- spyware	firewall	prijs voor 3 machines	ouderlijk toezicht	anti- spam
NOD	√	√		€ 29
Avira	√	√		gratis
Microsoft Security Essentials	√	√		gratis
Eset Smart Security	√	√	√	€ 40	√	√
AVG gratis	√	√		gratis
AVG Internet security	√	√	√	€ 45
McAfee	√	√	√	€ 32,50	√	√

Wat moet?

Wie zich op internet begeeft wil immuun blijven voor virussen en spyware, dus vaccin-updates moeten dagelijks gedownload en geïnstalleerd. Dat is onvermijdelijk. De mogelijkheid om het in te plannen lijkt handig maar is het niet, want het komt altijd ongelegen. Het is beter als het zo ongemerkt mogelijk gebeurt. Op dit punt scoren NOD en Microsoft Security Essentials heel behoorlijk, maar McAfee onvoldoende. De beveiliging van McAfee functioneert, maar is erg strak. Dus dat dit product met 50% korting in de ING-Rentepuntenwinkel ligt, helpt dan niet meer.

Een spamfilter hebben wij niet nodig, want deze taak vervult Gmail. Ouderlijk toezicht is ten burele van Loket Diversen ook niet nodig; de kans is trouwens groot dat uw kroost handiger om alle beveiligingen heen werkt dan u denkt.

Firewall

Een firewall beschermt tegen aanvallen van buitenaf. Werk je vaak in openbare gelegenheden, dan is dat nodig. Windows Firewall is gratis op Vista en hoger. Hoewel er wordt beweerd dat een aparte firewall 'beter' is, hebben wij geen overtuigende argumenten voor of tegen kunnen vinden.
Werk je uitsluitend op je thuisnetwerk, ga dan na wat je modem/router aan bescherming biedt. Klik voor uitleg hoe dat moet.

(onder Windows): druk de Windows-toets in en typ cmd en Enter; typ ipconfig en Enter; dan zie je ergens "standaardgateway" staan met daarachter een IP-adres, dat ziet er ongeveer uit als 192.168.1.255. Open een browser en tik dat adres in, met punten en geef Enter. Dan presenteert je modem/router z'n menu. Met enig grasduinen vind je wel iets over protection of firewall.

Dikke kans dat je modem/router al een firewall of (beter) intrusion detection heeft ingebouwd. Hoe minder dubbelop, hoe beter.

Conclusie

Wat de ideale set beveiligingssoftware is hangt af van waar je de computer gebruikt. Het loont de moeite om kritisch te kijken wat je nodig hebt en wat niet. In geval van twijfel kun je beter in Wikipedia kijken wat iets is dan op advertentieteksten afgaan.

Recensie: De Datameesters van Stephen Baker

Zit u weleens privé te internetten in de baas z'n tijd? Maakt u trouw gebruik van uw bonuskaart? Blogt, twittert, faceboekt of hyvet u? Hebt u ook geen idee op welke partij u moet stemmen? Hebt u zich weleens afgevraagd waarom ze die Breivik niet hebben zien aankomen? Maakt u zich zorgen over de zorg voor u, later als u oud en behoeftig bent? Lonkt u weleens naar een datingsite?

Als u een of meer van deze vragen met ja kunt beantwoorden, dan is De Datameesters van Stephen Baker een boek voor u.

Wat u allemaal doet op uw computer en uw mobiel, waar u verblijft en wat u koopt wordt geregistreerd. Die gegevens worden verzameld, verhandeld, verder bijeengebracht en dan vooral langs alle kanten geanalyseerd. Wat daar zoal mee mogelijk is wordt in De Datameesters haarfijn en soepel leesbaar uit de doeken gedaan.

De oorspronkelijke versie, The Numerati, verscheen in 2008. Dat is al een aardig tijdje terug en de ontwikkelingen gaan heel snel. Het is daarom een goede zet van de uitgever dat Baker, in samenwerking met vertaler Joost Mulder, voor de Nederlandse editie een aantal zaken heeft toegevoegd en up-to-date gemaakt. Om een idee te geven: de dood van Osama Bin Laden staat erin (daarover straks meer), Twitter en Facebook worden genoemd maar niet Zuckerbergs jongste streek, face tagging (juni 2011).

Het is buitengewoon interessante materie. U bent in 7 hoedanigheden onderwerp van analyse, namelijk als Werknemer, Klant, Kiezer, Gebruiker van Social Media, Terrorist, Patiënt en als Minna(a)r(es).

U bent Werknemer, stuurt e-mail, deelt agenda's met collega's en surft op het web. Die massa gegevens van u en uw collega's kan en mag uw werkgever analyseren. De datameesters, wiskundigen, computerwetenschappers, leggen patronen bloot in die datamassa. Psychologen en antropologen duiden die patronen. Sociale netwerken binnen het bedrijf worden in kaart gebracht, van groepen werknemers worden modellen gemaakt. Zo'n model is een stel vaardigheden met een aantal contacten, misschien met ups en downs in de productiviteit gedurende de dag en de week. Bij IBM is het praktijk en leidde het ertoe dat standaardwerk werd opgesplitst in standaardtaken, verder opgesplitst en zoveel mogelijk overgeheveld naar lagelonenlanden.

Is dat erg? Het heeft ook goede kanten. Als onze vaardigheden en ons netwerk, oftewel onze waarde voor het bedrijf, objectief in kaart zijn gebracht, kunnen we gemakkelijker jobhoppen naar een baan die goed bij ons past. Blije werknemers zijn veel productiever. Managers die louter commanderen zullen het moeilijk krijgen - tenzij je ze matcht met mensen die niets liever doen dan commando's opvolgen.

Albert ziet u

Voor uw gedrag als Klant geldt iets dergelijks. Albert Heijn weet tot in detail wat u wilt en hoe u reageert op bonusaanbiedingen. Maar wilt ú mail met de boodschap 'Je favoriete chocopasta is deze week in de bonus'? Ik niet. Dat mijn vrouw me naroept 'vergeet de eieren niet' vind ik best, maar als mijn winkelkarretje dat tegen me roept als ik per ongeluk zonder eieren richting zelfscanner ga, dan vlucht ik subiet zonder boodschappen de winkel uit. Dat snapt Albert. Dus hij doet geen enge dingen, zelfs al zijn ze technisch heel goed mogelijk. Althans, hij doet ze ongemerkt. Lees zelf maar.

De algemene teneur van De Datameesters is dat "ze" weliswaar veel meer van u weten dan u misschien denkt, maar dat "ze" tegelijk ook heel goed begrijpen wat de beperkingen van die wetenschap zijn.

Het hoofdstuk over de Kiezer gaat louter over de situatie in de VS, waar pakweg 250 miljoen kiezers keuze hebben uit twee partijen - veel overzichtelijker dan in Nederland. Toch is ook in de VS de zwevende kiezer een felbegeerde maar tamelijk ongrijpbare prooi. (Op trouwe kiezers maakt niemand jacht.) De datameesters proberen zwevende kiezers zo goed mogelijk in te delen in stammen, en vervolgens moeten campagnestrategen uitdenken wat het beste aanslaat bij die stammen. Obama is dat aardig gelukt, maar het tij kan keren om de gekste dingen.

Op de Terrorist krijgen de datameesters ook maar moeilijk vat. Het Amerikaanse National Security Agency (NSA) is één van de drijvende krachten in de War on Terror. (Ter wille van deze overheidstak zijn uw persoonsgegevens daar bekend zodra u een vlucht naar of via de USA boekt - en ook hoe u betaald hebt en of u halal wenst te eten tijdens de vlucht.)

Maar de NSA lijdt aan brain drain: wiskundig toptalent wordt actief weggezogen door de IBM's, de Googles en de Goldman Sachsen. En tot overmaat van ramp durft de Amerikaanse overheid sinds 9/11 geen buitenlanders meer aan te nemen voor zaken van nationale veiligheid. Knappe koppen uit India, China, Japan, Europa gaan naar het bedrijfsleven.

Een andere oorzaak is dat je de betekenis van de patronen in bijvoorbeeld Arabische datamassa's niet kunt begrijpen zonder kennis van de Arabische cultuur. Die computers zijn hooguit een hulpmiddeltje. Je moet weten wat de situatie ter plaatse is en dat is mensenwerk¹. Obama begreep dat. Zo heeft hij Bin Laden te pakken gekregen.

Vals-positieve terroristen

Het probleem met die modellen, aldus de datameesters zelf, is dat ze alleen werken voor grote groepen mensen. Stel je risicoprofielen op aan de hand van bekende terroristen en laat je die los op een populatie, dan krijg je gigantisch veel vals positieven. Dat werkt een zucht naar meer gegevens over ons in de hand, maar of die dan beter resultaat opleveren kan niemand beloven. Dus verstandig beleid blijft bitter hard nodig. Niemand wil een bewakingsmaatschappij die er desondanks niet in slaagt ons te beschermen.

Dan hebben marketeers het heel wat makkelijker, met al die mensen die Twitteren en Bloggen over hun bed- en wc-geheimen. Wat de klant wil is snel, gemakkelijk en betrouwbaar in kaart te brengen, dankzij social media. Targeted advertising en search engine optimisation gingen hand in hand en wat gebeurde er? Je kreeg spamblogs, bol van de advertenties en populaire zoektermen, die optimaal voldeden aan je zoekopdracht, maar die je helemaal niet in je zoekresultaat wilde zien. De menselijke gegevens raakten vervuild. Dus de datameesters moeten middelen verzinnen tegen de spam. Het is ook altijd wát.

Wat u invult op datingsites is echter meestal wel betrouwbaar. En omdat wij dat blijkbaar massaal doen, is de matching ook best goed, zoals Baker aantoont in het hoofdstuk over de Minnaar. Al kun je op papier nooit voorspellen of het klikt.

En er zijn ook doorbraken. Als u wilt, kan uw huisarts over niet al te lange tijd een signaal krijgen als u de vroege symptomen van Alzheimer begint te vertonen, nog voordat u zelf ook maar iets in de gaten krijgt. In het hoofdstuk over de Patiënt schetst Baker mogelijkheden, maar ook mankementen.

Baker schrijft uitgesproken vlot en populair en de vertaling komt, zoals het hoort, niet als vertaald over. Baker heeft een heel regiment wetenschappers geïnterviewd en van al die mensen krijgen wij steevast ook haarkleur en stijl van kleden te lezen. Hij is zeer scheutig met sappige voorbeeldsituaties. Dat neigt zo nu en dan naar bladvulling, hij zou soms best wat rapper zijn punt kunnen maken. Maar dat zijn allemaal kleine zaken die moeiteloos wegvallen tegen het enorm hoge gehalte aan prikkelende informatie in dit boek.

Titel: De Datameesters. Hoe onze gegevens in ons voor- en nadeel worden gebruikt.
Auteur: Stephen Baker
Uitgever: Maven Publishing, Amsterdam
Paperback, 319 pagina’s, EUR
ISBN: 9789490574307

1. Mocht u meer willen lezen over dit onderwerp: in See No Evil vertelt voormalig CIA-agent Robert Baer hoe inlichtingenwerk ter plaatse in het Midden-Oosten en rond Tsjetsjenië sinds midden jaren '80 door de Amerikaanse regering steeds verder werd afgeknepen en tenslotte niets meer waard was. (terug)

Test! Online password-kluizen

Wachtwoorden zijn stom, maar onvermijdelijk. Nadat ik weer eens een uurtje had verkloot met het zoeken naar een password dat ik vrijwel nooit nodig heb, was ik het zat. Dit moest beter kunnen.
Dus ik gooide het in de groep. Het onderwerp leeft, zo bleek. Op mijn tweet

Iemand ervaringen met een goede online passwoorden-kluis? #durftevragen

kwam reactie van @antoniamo, @kopstukken, @kophieps, @Grismar via @timmietovenaar en @JustineP via @CarlaMondig. Waarvoor bij deze hartelijk dank (en wat is Twitter toch een fijn medium voor dit soort dingen). Dit zijn de antwoorden:

1. Dropbox
2. KeePass in combinatie met Dropbox
3. Password Maker
4. Lastpass

Dropbox

Dropbox is een doos in de cloud waar je (u raad het al) dingen in kunt doen. Vanaf elke machine waarop je Dropbox installeert kun je bij jouw doos. "Elke machine" kan zijn een pc, een smartfoon, of een tablet; zo'n beetje elk soort, merk en type wordt ondersteund (Windows/Linux/Mac, Android/iPad/iPhone/Blackberry). Op al die machines maakt Dropbox een lokale kopie van je doos, of desgewenst een gedeelte daarvan. Zo blijft alles up-to-date.
Gratis Dropbox heeft 2 GB ruimte. Voor tekst is dat ruim zat, maar met foto's gaat het veel harder en voor video's wordt het al snel wat krapjes. Je kunt ruimte bijkopen, 50 GB voor US$ 10 per maand.

Ook heel handig van Dropbox is dat je bestanden en mappen met mensen kunt delen. Informatie in Dropbox is onkraakbaar versleuteld. Wie jouw wachtwoord niet heeft, kan er echt helemaal niets mee.

Een nadeeltje is dat Dropbox je niet automatisch na verloop van uitlogt, zoals bijvoorbeeld Google en Twitter dat doen. Als je daar niet inlogt valt de boel automatisch na een week in het slot. In Dropbox blijf je ingelogd, tenzij je handmatig uitlogt. Een normaal mens denkt daar niet aan of wordt er laks mee. Stel nu dat je laptop of je smartfoon wordt gepikt. Ga ervan uit dat de dief hem kraakt - dat is vaak eenvoudiger dan het lijkt. De dief kan dan overal bij, dus ook bij de digitale diamanten in je dropbox. Dat risico is natuurlijk niet heel groot, maar ook niet nul.

KeePass in combinatie met Dropbox

KeePass is gratis software, dat je passwords onkraakbaar versleuteld opbergt. Je hoeft maar één password te onthouden om overal bij te kunnen. De truc is natuurlijk dat je KeePass in je Dropbox bewaart. Het password van je machine moet natuurlijk niet hetzelfde zijn als dat van KeePass, maar dan heb je een makkelijke, veilige kluis voor alle mogelijke wachtwoorden.

Password Maker

Password Maker is een browser-extensie. Je geeft hem één master password, hij genereert een sleutel aan de hand van je master password én de URL van de site waar in wilt. Voor elke site waar je al een password voor hebt moet je dus éénmalig je wachtwoord wijzigen. Daarna logt PM je in met twee muiskliks. Die sleutel maakt-ie steeds "on the fly", dus er wordt niets opgeslagen. Dat lijkt 'extra veilig', maar er kleven ook wat nadelen aan.

(1) Verandert de URL van die site, dan moet je je password wijzigen. (2) Is een site kieskeurig met de toegestane karakters in je password, dan moet je dat apart opgeven. (3) Je kunt er alleen passwords voor het world-wide web in kwijt. Voor veel mensen zal dat geen probleem zijn, maar internet is meer dan het web en voor FTP-, IRC-, Usenet- heb je er niets aan. En voor passwords die je toegewezen krijgt (zoals meestal met RDP-verbindingen) al evenmin.

Password Maker is gratis. Er is een versie voor Firefox en Chrome, maar niet voor Internet Explorer.

LastPass

LastPass, ook een browser-extensie, is een on-line kluis waar je wachtwoorden en andere gegevens versleuteld in kunt opslaan. Je kunt nieuwe wachtwoorden laten genereren, bestaande voer je éénmalig in. Die worden dan onthouden in combinatie met de URL van de site waar je ze voor nodig hebt. Een volgende keer log je dan in met één muisklik. Lastpass oogt zeer compleet. Het is adware, d.w.z. in de gratis versie zie je advertenties. Wil je synchroniseren met een smartfoon, dan betaal je een dollar per maand. En dan verdwijnen ook de advertenties.

En de winnaar is..

..Keepass in combinatie met Dropbox. Maar dat is mijn persoonlijke keuze, u moet natuurlijk nemen wat het beste bij u past.

Geheime plaatsen

Geen wredere doodsteek voor een mooi stil plekje in Nederland dan vermelding in de ANWB-kampioen. Brengt dat orgaan een fotoreportage over een oord waar nog landelijke rust heerst, dan zal die stilte de komende vijf jaar permanent zijn verscheurd door harleyclub De Babyboomers, kampers in campers en ballen met blonde snollen in cabrio's. Ga zelf maar kijken als u mij niet gelooft.

Het prettige van massa is echter dat zij zich concentreert. Waren afgelopen weekeinde de parkeerproblemen bij schaatsbaantjes niet te overzien, in de rest van het land was geen kip te te bekennen. Het leek wel WK-finale.

Mooie stille plekjes zijn schaars, dus daar moeten we zuinig op zijn. Vandaar dat wij niet zeggen waar deze foto's zijn gemaakt.

Wat kunst is

Kunst komt vanzelf uit de mens, dus kunst zal er altijd zijn. Maar wat is kunst? Na drie decennia weet ik het.

'Kunst is kunst als er kunst op staat, zegt mijn vader'. Het was mijn vriend Bas die dit zei. Zijn vader was (en is) kunsthistoricus van naam, en de kijk van kenners moet je onthouden. Dus dat heb ik gedaan.

In de vele jaren daarna zag ik dat het inderdaad zo werkt. Wie zich kunstenaar noemt kan eender wat voor werk afleveren, dat kunst noemen, en daarmee is het kunst. Meer is niet nodig.

Maar wat voldeed aan deze definitie sprak mij lang niet altijd aan. Soms zag ik pure verlakkerij die kunst heette. Rode uilenbrillen met bijpassend schoeisel waren er in extase van. Het zong zich los van het introspectief-realistisch wereldbeeld, zeiden ze, het was een inversie van de postmoderne vormentaal. Maar ik vond er niets aan.

De definitie van Bas zijn vader was dus wel bruikbaar, maar onbevredigend. En wat ik erover op school had geleerd was al niet beter. Het leerboek Literaire Kunst van H.J.F.M. Lodewick betoogt eerst omstandig dat een definitie van kunst onmogelijk is, om die vervolgens natuurlijk toch te geven:

Kunst is het scheppen van een nieuwe, een geïntensiveerde werkelijkheid, die ons overtuigt en ontroert, en die blijvende waarde bezit.

Let op het herhaalde onbepaalde lidwoord: een nieuwe, een geïntensiveerde werkelijkheid. Hier wordt in het duister getast. Een goede actualiteitenrubriek voldoet aan deze definitie en toch is dat geen kunst. Kunst is bovendien onderhevig aan mode, dus blijvende waarde is er vaak niet. Nog een, uit Algemene Muziekleer van Theo Willemze:

Kunst is: iedere uiting van de mens om wat in zijn geest aan adeldom leeft op zodanige wijze zintuiglijk waarneembaar te maken dat kan worden aangenomen dat door middel van deze uiting bij een medemens een overeenkomstige gemoedsbeweging of geestvervoering kan worden teweeggebracht.

Adeldom? Bekijk een willekeurige Jan Steen: ziet u ergens adeldom? Overeenkomstige gemoedsbeweging? Even denken. Soms, jazeker. Maar meestal weten we niets over de zieleroerselen van de kunstenaar en vaak is dat maar goed ook.

Nu moet u niet denken dat ik deze auteurs misprijs. Lodewicks boek is een toverdoos van tekstuele stijlfiguren, en in Willemze staat echt alles voor iedereen die muziek maakt en iets over de theorie wil leren. Algemene Muziekleer en Literaire Kunst zijn niet voor niets standaardwerken geworden.

Maar de pen is nondedju toch zeker machtiger dan het zwaard? Waarom is een goede definitie van kunst dan zo moeilijk? Het is altijd blijven knagen. Totdat ik kort geleden weer eens iets van Reve las, om bij te komen van de teksten die ik beroepshalve verstouw. Ik ervoer een schok van herkenning toen ik las:

Kunst is gestileerd menselijk handelen (of een product daarvan), dat een ontroering teweegbrengt.

Deze mag ingelijst, wat mij betreft. Kort en bondig de spijker op zijn kop. Reve, volksschrijver, neemt het oordeel uit handen van de kunstenaar (en zijn groupies) en laat het over aan u en mij. De drie ingrediënten zijn essentieel: menselijk handelen, stilering en ontroering. Doet het u niets? Dan is het geen kunst.

Hier kunnen we mee verder.

bronnen:

Literaire Kunst, H.J.F.M. Lodewick, uitgeverij Malmberg, Den Bosch, 41ste druk p. 7. Dit boek staat in zijn geheel online in de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Literatuur.

Algemene Muziekleer, Theo Willemze, uitgeverij Het Spectrum, Utrecht, 11de druk p. 14.

Zelf Schrijver Worden, Gerard Reve, uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam.

foto: Jeff Koons' "Puppy" near Guggenheim Museum, door EEPaul via Flickr onder Creative Commons

Transport en Ethiek

Onderweg naar huis stond ik voor een stoplicht, toen er iemand naar mij toekwam. 'Goedemiddag', zei ze. 'Ik ben van de gemeente X. U weet waarschijnlijk dat hier verderop een gevaarlijke oversteekplaats is?' Dat wist ik inderdaad. Een collega was daar bijna verongelukt. 'De gemeente wil het daar veiliger maken. Wij kunnen het risico op een dodelijk ongeluk voor iedereen terugbrengen met één op tienduizend per jaar. Zou u daar iets aan willen bijdragen?' Ik aarzelde. 'Jawel, maar hoeveel verwacht u ongeveer?', vroeg ik. '500 euro. Per persoon per jaar. Misschien wilt u er even over nadenken? Hier is een foldertje.'

Thuisgekomen las ik dat er tienduizend mensen van die weg gebruik maken. Als die allemaal 500 euro zouden bijdragen, dan zou het risico op een dodelijk ongeval voor alle deelnemers afnemen met 1 op 10.000. Dat zou dan per jaar dus 1 mensenleven schelen, statistisch gezien.

Eén mensenleven kost dus 10.000 maal 500 euro, is 5 miljoen euro.

Dit voorval is verzonnen, maar wat u hier ziet voorgerekend heet de Value of a Statistical Life¹. Merk op dat die waarde mede afhangt van wat u en ik daarvoor overhebben, van onze Willingness to Pay, in het jargon. Dit zijn maar twee van de vele, vele zaken die aan de orde komen in het boek Transport and Ethics van prof. dr. Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft.

De eerste twee hoofdstukken zijn inleidend, we lezen een motivatie en een verslag van een onderzoekje dat Van Wee deed onder zo'n 80 mensen in zijn netwerk. Duurzaamheid en veiligheid scoren hoog. Dat was te verwachten.

De titel van het derde hoofdstuk is het hoofdthema van het boek: wat heb je aan ex ante kosten-batenanalyse bij transportbeleid en -projecten. ('Ex ante' betekent 'van tevoren'; de oorspronkelijke titel is: How suitable is Cost-Benefit Analysis for the ex ante evaluation of transport projects and policies.) Aan de orde is de kwaliteit van de besluitvorming inzake transport en infrastructuur. Als er een weg moet komen, meer algemeen als er moet worden ingegrepen in infrastructuur, dan doen we dat omdat mensen daar baat bij hebben. Maar welke mensen, en welke baat?

Die vraag kun je vanuit diverse invalshoeken benaderen. Van Wee geeft een set van grofweg vijf filosofieën. Bovendien geeft hij een checklist, aan de hand waarvan we kunnen zien of wij alle nodige aspecten van een beleidsbeslissing wel hebben meegewogen. Hiermee gewapend gaat hij een drietal concrete problemen te lijf. De prijs van veiligheid, u zag het hierboven al, is een wespennest dat gonst van de ethische dilemma's. De twee andere onderwerpen wil ik hieronder kort aanstippen.

Sociale uitsluiting

De automobiliteit neemt toe. Steeds minder mensen pakken de bus. In afgelegen gebieden verdwijnen busdiensten. In dorpje A had je vroeger een supermarkt en een huisartsenpost, nu alleen nog een kroegje. Moet je nu de busdienst naar het dorpje B handhaven, zodat de mensen uit A naar de dokter en de supermarkt in B kunnen? De familie X is in A komen wonen om de stad te ontvluchten. Hoe landelijker, hoe liever. Zij hebben 2 auto's voor de deur, die bus gebruiken zij nooit. Moeten zij er dan wel aan meebetalen? De familie Y woont al generaties in dorpje A en heeft geen geld voor een auto. Moeten zij extra geld krijgen zodat ze met alternatief vervoer naar de dokter kunnen? De kans is aanwezig dat ze dat geld aan iets anders besteden. "De kroeg", beweren boze tongen.

Duurzaamheid

Het onderwerp duurzaamheid (hoofdstuk 6) is een complex geheel waar ik hier geen ruimte voor heb, maar een doorslaggevend argument tegen klimaatsceptici wil ik u niet onthouden: je hoort wel zeggen dat onrecht jegens een toekomstige generatie niet mogelijk is. Je kunt immers niet onrechtvaardig zijn tegen iemand die nog niet bestaat. Van Wee maakt korte metten met deze opvatting: stel dat iemand een tijdbom plaatst in een kleuterschool. Die bom zal pas over 6 jaar ontploffen. Is zo iemand nu al strafbaar? De meeste mensen vinden toch van wel. Dat de slachtoffers over zes jaar op dit moment nog niet eens verwekt zijn, doet niet ter zake.

Er komt een hoop ethiek kijken bij transportbeleid, en onafhankelijk en objectief onderzoek blijft nodig. Er wordt veel gebruik gemaakt van modelling en ook daar kleven allerlei ethische dilemma's aan. Deze onderwerpen komen aan de orde in de laatste twee hoofdstukken.

Conclusie

Al met al vind ik het een zeer interessant, maar ook ietwat problematisch boek. Inhoudelijk is Van Wee buitengewoon grondig te werk gegaan - de bibliografie beslaat zo'n 300(!) titels. Alle aspecten van het thema worden uitvoerig besproken. Het lijkt mij verplichte kost voor iedereen die met transportbeleid te maken heeft.

Maar er zijn twee problemen. Het ene probleem geeft Van Wee zelf al aan: hij somt alle problemen op, maar biedt geen oplossingen. Hij benadert de problemen omstandig en omzichtig en schuwt het intrappen van open deuren daarbij niet. Maar in het zicht van de oplossing rent hij terug en doet dezelfde oefening overnieuw, vanuit een andere invalshoek.

Het andere probleem is de taal: het is Engels van een Nederlandse beleidswetenschapper. Waarde-oordelen zijn taboe, synoniemen worden gemeden, de formulering is soms op de rand van Dunglish.
Ook zijn er nogal wat spelfouten blijven zitten. De transportprofessional merkt het misschien niet eens op, maar ik vind het storend, zeker voor een boek van 260 pagina's dat 73 euro moet kosten.

Ik hoop dat Van Wee de gelegenheid krijgt om deze materie uit te breiden met zijn oplossingen, en dat hij dan een strenge doch rechtvaardige redactie kiest. Dan zou het een standaardwerk kunnen worden.

Titel: Transport and Ethics
Uitgever: Edward Elgar, Cheltenham, UK.
Gebonden, 260 pagina’s, EUR 73,-
ISBN: 978 1 84980 964 1

1 De hoogte van het bedrag, vijf miljoen euro, komt niet uit het besproken boek. Wel is het volgens Wikipedia de waarde waar in de praktijk mee wordt gerekend: ongeveer 7 miljoen US$.

Boerkaweigerambtenaar

‘Weigerambtenaar’ is Woord van het Jaar 2011 geworden. Een kleine groep ambtenaren voelt zich nu gediscrimineerd. Deze groep is verenigd in het platform Boerkahuwelijk Nee. Loket Diversen sprak met hun woordvoerder, mevrouw drs. Liselot Knoester.

Wat is het platform Boerkahuwelijk Nee?
Wij weigeren mensen te trouwen die een boerka dragen. Het geslacht van de boerkadrager maakt ons niet uit, en hoeveel er tegelijk willen trouwen ook niet. Het gaat ons erom dat wij willen kunnen zien wie wij trouwen. Als dat niet kan, dan doen wij het niet.

Maar er is toch een boerkaverbod in de maak?
Dat is waar, maar dat maakt voor ons niet uit. Wij denken dat het er niet komt, want dat zou inconsequent zijn. De Commissie Gelijke Behandeling heeft terecht geoordeeld dat homo's niet ongelijk behandeld mogen worden. Wij verwachten dat zij hetzelfde oordeel uitspreken over boerkadragers. Maar wij trouwambtenaren hebben niets aan een boerkaverbod.

Waarom niet?
Een boerkaverbod is net als een verkeersovertreding. Je betaalt de boete en dan kun je doorrijden. Maar je kunt iemand niet dwingen om na de bekeuring zonder boerka naar huis te gaan. Ze dragen soms weinig of niets, onder die lap. Dat zou niet toch niet kunnen?
Dus de boerkadrager komt naar het stadhuis om te worden getrouwd, met het geld voor de boete al bij zich. Ze calculeren het gewoon in bij de kosten van de bruiloft! Of het komt uit een envelopje met het logo van hun moskee, meneer! Dus dan heb je als trouwambtenaar al helemaal geen keus meer.

Wat wil het platform Boerkahuwelijk Nee?
Wij willen dezelfde erkenning die de homo-weigerambtenaar heeft gekregen.

Maar er is nu toch juist een wet die weigerambtenaren verbiedt?
Ja. En zo’n wet willen wij ook voor ons. Maar het is gewoon niet eerlijk. Er zijn maar zo’n 100 weigerambtenaren in Nederland. Er zijn wel 150 boerkadragers in Nederland!

Draait u het nu niet om?
Hoe bedoelt u?

Nou, de kans dat u een boerkadrager of -draagster moet trouwen is toch veel kleiner dan de kans dat u een homostel moet trouwen?
Dat maakt niet uit! Het gaat om het principe. Ineke van Gent zei het zelf: de overheid mag geen uitzondering maken. Maar wij hebben onderzocht dat wij een hele goede kans maken dat onze weigering om een burka-huwelijk te voltrekken, toch, ondanks die wet, in der minne wordt geschikt. De meeste mensen vinden homo-weigerambtenaren een non-probleem, want in elke gemeente zijn ambtenaren die graag homo's trouwen. Zelfs in Staphorst. De weigerambtenaar kan geluidloos uit de wind blijven.

Daar is die wet toch voor, dat dat niet meer kan?
Laat me even uitpraten! Een boerka-weigerambtenaar vindt men helemaal een non-probleem. Dat accepteren wij niet. Wij willen gelijke behandeling. En duidelijkheid.

Maar die nieuwe wet geldt toch ook voor u?
Jawel, maar wij hebben geen problemen met het homo-huwelijk, wij hebben problemen met een boerka-huwelijk. Die nieuwe wet is ons niet expliciet genoeg. Groenlinks zegt ‘de ambtenaar heeft 10 jaar aan het idee mogen wennen, en moet nu kiezen’. Maar 10 jaar terug had nog niemand van een boerka gehoord. Moeten we nu eerst weer een heel decennium aan het idee wennen? Onacceptabel! Wij willen dat het boerka-huwelijk expliciet in de wet wordt opgenomen. Goedschiks of kwaadschiks.

Dus als u verboden wordt?
Dat zien we dán wel weer. Wij willen weten waar we aan toe zijn.

Vindt u dat men zich in de Tweede Kamer met belangrijke dingen bezighoudt?
Geen commentaar!

bronnen:

factsheet weigerambtenaren
Ineke van Gent legt uit waarom ambtenaren geen emoties mogen hebben

Foto: Michel Langendijk onder Creative Commons

Lees ook: Verbod Verhullende Kleding Nakend

Niek en Geurt - geek en nerd - watchen Google, Facebook en Joodse humor.

- Ze gooien code search d’r uit!
- Huh?
- Google. Draait code search de nek om. 't Staat stof te vergaren, schijnt. Moet plaats maken voor nieuwe dingen.
- Maar, maar, als ze dat doen kunnen ze toch straks niet meer aan fatsoenlijke programmeurs komen?!
- Nou, de hedendaagse programmeur googelt zijn code bij elkaar, dat gaat prima. Die heeft code search niet echt nodig. Maar er staan handige dingen op. De essentie van wat je moet weten op drie schermen, dat werk.
- Ja precies. Raar hoor. Zou het niet gebruikt worden?
- Kweenie. Ik keek ook maar af en toe, eigenlijk.
- Als Google ergens mee stopt, dan kan 't twee redenen hebben. Óf het was een flop..
- Zoals Buzz. En Wave. Plus, zou dat echt wat worden? Komt wel vriendelijker over dan Facebook. Dat wordt wel steeds eviller. Echt! Kwam erachter dat ik overal gevolgd word als ik niet uitlog. Bleek dat er een laag privacy-instellingen bijgekomen was, die ongevraagd open was gelegd. Niet te vertrouwen, die Suikerberg.
- O, dat doet me denken. Waarom beantwoordt een Jood een vraag altijd met een wedervraag?
- Wat heeft dát er nou weer mee te maken?
- Nou, Zuckerberg, dat is een Joodse naam, zo kom ik er op. Weet jij waarom een Jood een vraag altijd met een wedervraag beantwoordt?
- Weet je dat ze dat ook echt doen, vaak? Had ik Moshe aan de telefoon, of Avram, of Zvika, dan vraag ik iets, vragen ze eerst waarom ik dat wil weten, of waarom dat belangrijk is.
- Precies. Dus: Waarom beantwoordt een Jood een vraag altijd met een wedervraag?
- Waarom zou een Jood een vraag níet met een wedervraag beantwoorden?
- O, je kende 'm al?
- Hoezo?
- Laat maar. Anyway, de ándere reden dat Google iets de nek omdraait, dat is als 't aan zijn eigen succes ten onder gaat.
- Vertel!
- Nou, zoals met de Translate API. Machinevertalingen op basis van statistiek, was dat. En die API, dat was te gek. Pleur je een URL of een tekst naartoe, kreeg je een vertaling terug. Enorm succes.
- Nou fijn hoor. Spam in kromspraak in je moerstaal, kregen we toen.
- Precies, dat was het probleem. Er kwamen zoveel machinevertalingen op het web dat die gingen domineren. En Translate was zelflerend, maar hij moest dan wel kunnen leren van góede vertalingen, niet van zijn eigen shit. Dus toen liep de kwaliteit van Translate achteruit. Zijn vertalingen werden slechter, in plaats van beter. Dat was niet voorzien.
- Ik vind dat toch knap hoor, wat ze bij Google allemaal doen met die enorme hoeveelheden data.
- Jaa, vind ik ook. En ik vind het dan ook best sympathiek dat ze het dan ook gewoon killen, als het misbruikt wordt.
- Ja. Maar die paar pagina's code search, dat kan ze toch de kop niet kosten?
- Ik snap het ook niet.
- Zouden ze dan toch een beetje evil worden?
- Kweenie. Zou wel erg stom zijn. Maar ze worden wel minder lief. Zakelijker. Lijkt het.
- Ik zie regelmatig ex-googlers. Die zijn dan iets in de non-profit gaan doen, of een startup, of zo. Dan hadden ze het bij Google toch niet echt naar hun zin. Te commercieel, denk ik.
- The best minds of my generation are thinking about how to make people click ads. That sucks. Dat zei de man die precision advertising gemaakt heeft voor Facebook. Jeff Hammerbacher, toen 23 jaar, afgestudeerd wiskundige. Harvard.
- Tja. De westerse wereld raakt verdeeld in mensen die in advertenties trappen, en mensen die dat niet doen.
- Ja, dat is zo. Een vriendin van me, zei dat. Die advertenties in Gmail, ik zie ze niet meer, zei ze.
- Nee, klopt, ik ook niet.
- Aha. Jij bent immuun voor de verleidingen van advertenties?
- Nou.... ik ga liever af op ervaringen van anderen. En schreeuwerige advertenties heb ik de schurft aan.
- Dan behoor je tot een elite. De meeste mensen zijn willoze slachtoffers van advertenties. Daar doen ze het voor. Daardoor kan jij gratis blijven gmailen, en al die andere dingen gratis blijven doen op het web.
- Zou het?
- Ja. Het Cyberlompenproletariaat, heet dat. Orwell, die zei het ook al.
- The power lies in the proles, bedoel je.
- Precies. Dat heeft Google goed begrepen.
- Is Google dan tóch evil? Stiekem?
- Dat kun je zo niet stellen. Een bedrijf moet winst maken, anders overleeft het niet.
- Nou, ik ga mijn Gmail maar eens backuppen. Je weet maar nooit.

<de volgende morgen>
- Hee, moet je zien. Koders.
- tistat?
- een alternatief voor Code Search. Met dank aan @kopstukken.
- Wie?
- Laat maar. Je mist wat hoor, als je niet twittert.

Voederhuisje

Een korte film over de dieren bij het voederhuisje aan de boom in onze achtertuin.

Noem het Attenborough'tje spelen. Ik heb grenzeloze bewondering voor Sir David en die is er bij het maken van dit filmpje bepaald niet minder op geworden.
Kijktip: beeldvullend zie je meer. En mis het gesproken commentaar niet.

The Making Of

Deze filmopnamen zijn gemaakt met bewegingsdetectie: zodra er iets beweegt in het blikveld van de cameralens, begint automatisch de opname. Verwacht daar geen intelligentie van. De schaduw van een tak die beweegt wordt gefilmd. Om een idee te geven, in meerdere weken verspreid over een maand of vier zijn er in totaal 2000 clips automatisch geschoten. 96 daarvan hadden de gewenste levende wezens erop, dus niet mijn huisgenoten, de buurvrouw of mijzelf. Daar is een selectie uit gemaakt.

Heb je die 2000 allemaal één voor één bekeken?
Nee. Je ziet aan de grootte van de clip en aan het tijdstip wel ongeveer of je iets nader moet bekijken. Op een winderige dag beweegt er veel en kort, dus dat geeft tientallen kleine clipjes vlak na elkaar waar je niets aan hebt, maar dat zie je dan ook meteen.

Durfde je de camera zomaar dagenlang in weer en wind te laten staan?
Eerst stond de camera redelijk droog onder de dakrand, of gewoon binnen. Maar zo weinig cameraposities werd een beetje saai. Toen heb ik een soort abri'tje voor de camera gemaakt van een plastic HEMA-doos, met een lang verlengsnoer, zie de foto's hieronder.

(klik voor een groter plaatje)